آشنایی مقدماتی با دنیای گاز H2S "هیدروژن سولفور" (1)

هدف:

آشنایی مقدماتی با گاز هیدروژن سولفید

تعاریف:

نام ها: هیدروژن سولفید ، هیدرو سولفوریک اسید، گاز فاضلاب، اچ 2 اس

مشخصه ظاهری: گاز یا مایعی بیرنگ با بوی تخم مرغ گندیده (بوی گوگرد)

جرم مولی: 34.082

چگالی: 1.363

نقطه اشتعال: 82.4

محل یافت این گاز در طبیعت: گاز سولفید هیدروژن به طور طبیعی در نفت خام، مخازن گاز طبیعی، گازهای آتشفشانی و چشمه های آب گرم وجود دارد

واحد سنجش: پی پی ام: (^6-10 ) یک قسمت در میلیون

آستانه مجازمواجهه: 10 پی پی ام

معرفی:

گازی سمی، خطرناک و مرگبار، با قابلیت اشتعال بالا که احتمال رویارویی با آن در بسیاری از صنایع (بخصوص صنعت نفت و گاز) وجود دارد.سنگین تر از هوا است و در صورت نشتی در محل های پست جمع میشود، قابلیت حل شدن در آب را داراست (تشکیل اسید میدهد). مواجهه با این گاز فقط با استفاده از لوازم حفاظت فردی مرتبط و تجهیزات کاشف گاز استاندارد مجاز می باشد.

شکلهای مواجهه :

شکل اصلی مواجهه با این گاز، استنشاق است ولی نباید خطرات تماس پوستی و یا حتی آشامیدن را دست کم گرفت. استنشاق در غلظت خاص هیدروژن سولفید میتواند باعث آسیب های شدید و مرگ شود. پایین ترین حد این گاز که میتواند بلافاصله باعث صدمه شدید یا مرگ شود، 300 پی پی ام میباشد (تاثیر این گاز بر روی سلامتی انسان به عواملی از جمله سن، سلامتی، مقدار مواجهه و... بستگی دارد.

تاثیرات بر سلامتی در صورت مواجهه بیش از حد مجاز:

در صورت عدم اقدام مناسب در زمان مواجهه، در کمترین حد منجر به از دست دادن حس بویایی و در حد بالا، منجر به مرگ میشود.

در صورت مواجه با این گاز، بلافاصله باید از محل دور شد (عمود بر جهت باد) و شرایط را به سرپرست و واحد مربوطه اطلاع داد. در صورت داشتن مشکل تنفسی، قلبی و یا آشامیدن نوشیدنیهای الکلی، مراتب را باید قبل از شروع بکار (در منطقه ای که احتمال نشت این گاز وجود دارد) به اطلاع مسئول مربوطه رساند.

در صورتی که شخص قرار است در منطقه ای با خطر نشت گاز هیدروژن سولفور فعالیت نماید، سرپرست مربوطه باید نسبت به فراهم کردن تجهیزات کاشف گاز انفرادی، لوازم حفاظت فردی مربوطه و سیستم تهویه مناسب اقدامات لازم را به انجام برساند.

کنترل و پیشگیری از مواجهه:

به منظور کاهش خطر و آسیب های مربوطه در زمان نشت گاز هیدروژن سولفور، هر دو قسمت کارفرما و کارگر/کارمند باید بطور کامل (و طبق قوانین و مقررات استاندارد) به وظایف خود عمل کنند.

تدوین قوانین ایمنی مختص به هر کارگاه طبق استاندارد های بین المللی جهت کنترل و مدیریت در مدت زمان کار در منطقه عملیاتی و همچنین برنامه اقدام در زمان اضطراری جهت عکس العمل در زمان نشتی گاز، الزامی می باشد:

الف: در صورت امکان/نیاز سرپرست مجموعه باید نسبت به تهیه و نصب سیستم تهویه استاندارد جهت خارج کردن گاز هیدروژن سولفور نشت کرده (در صورت وقوع) در محل کار اقدام نماید.

ب: محدود و کنترل کردن تردد پرسنل (بخصوص نفرات غیر مجاز) در محل های کاری جهت کاهش ریسک در زمان بروز حادثه.

ت: فراهم کردن تجهیزات تنفسی مناسب بدون دریافت هیچ گونه هزینه ای از کارکنان توسط کارفرما، نظارت کامل بر استفاده ایمن و بازبینی های مداوم جهت رفع مشکلات پیش آمده احتمالی.

ث: در صورت استفاده از ماسک های فرار، لوزم انطباق دادن این تجهیزات با سیستم کار محیطی منطقه مورد نظر وجود دارد و کارتریج های مورد استفاد باید بطور مداوم مورد بازرسی قرار گیرد.

ج. تمامی پرسنل قبل از شروع به کار باید دوره های ایمنی گاز هیدروژن سولفور، نحوه استفاده از تجهیزات حفاظت فردی و کاشف گازها و عکس العمل در شرایط اضطراری را بصورت کامل گذرانده باشند، مدرک گذراندن دوره را دریافت کرده و با علم کامل وارد محیط کارگاهی شوند.

چ: وسائلی همچون تلفن همراه، دوربین عکاسی و دیگر تجهیزاتی که تولید جرقه میکنند، میباید بصورت جد کنترل شده و صرفاً تحت مقرارات و آیین نامه های استاندارد، مجوز استفاده در منطقه کاری صادر گردد.

ح: دستگاه های کاشف گاز باید طبق برنامه زمان بندی استاندارد مورد بازبینی قرار گیرند و در صورت نیاز نسبت به کالیبره کردن آنها اقدام گردد.

خ: استفاده از ابزارآلات و البسه ای که تولید جرقه میکند باید بطور کامل کنترل گردد و جهت کار در منطقه آلوده یا مشکوک به آلوده شدن، باید از تجهیزات، ابزارآلات استاندارد استفاده شود.

د: تجهیزات تشخیص مسیر وزش باد باید در منطقه نصب شود.

ذ: برگزاری مانورهای عملیاتی جهت آشنایی هر چه بیشتر کارکنان با اقدام ایمن در زمان بروز نشتی گاز.

ر: نصب تابلوهای آموزشی و هشدار دهنده مرتبط در مناطق کاری.

ز: راه اندازی سیستم های کنترلی (تی کارت سیستم) در ورودی مناطق کاری.

ژ: نظارت مستمر سرپرستان بر فعالیت های روزمره در منطقه کاری.

س: محدود کردن منطقه کاری با فنس.

ش: اقدامات اصلاحی مناسب در صورت مشاهده اعمال یا شرایط غیر ایمن.

ص: محل هایی که احتمال نشت گاز در آنها وجود دارد، مشخص و معرفی گردد.

ض: محل قرار گیری تجهیزات ایمنی در کارگاه مشخص و معرفی گردد.

ط: تمامی مستندات و مدارک مربوط به پرسنل و تجهیزات مرتبط (تعداد کپسول های تنفسی، زمان تست، ضمانت نامه، آزمایشات، مانورها و...) باید در محلی مشخص در دفتر کارفرما نگهداری شود.

ظ: دستورالعمل توقف کار و تجهیزات ثابت و موقت مورد استفاده در کارگاه باید توسط کارفرما تدوین گشته و پرسنل مربوطه باید بطور کامل با آن آشنایی داشته باشند.

مرجع: پدر علم ایمنی نوین در پارس جنوبی، استاد بهمن بختیاری نژاد (با احترام و قدر دانی)

ایمنی کار و حفاظت فنی ...